Krótkie peptydy – di-, tri- i tetrapeptydy na przykładzie KPV i GHK

Pepto Med 3 min czytania
Laborantka patrzy w okular mikroskopu

Krótkie peptydy to łańcuchy z dwóch, trzech lub czterech aminokwasów. Ich masa to zwykle 200-500 g/mol, więc bliżej im do małych cząsteczek organicznych niż do białek. Dobrze widać to na dwóch tripeptydach: KPV i GHK.

Jak nazywa się krótkie łańcuchy

Liczbę reszt oddaje grecki przedrostek. Dipeptyd ma dwie reszty i jedno wiązanie peptydowe. Tripeptyd ma trzy reszty i dwa wiązania, tetrapeptyd cztery reszty i trzy wiązania. Zasada jest prosta: wiązań jest zawsze o jedno mniej niż reszt.

Sekwencję zapisuje się od końca N do końca C. KPV oznacza więc Lys-Pro-Val. Lizyna ma wolną grupę aminową, a walina wolną grupę karboksylową. Zamiana kolejności daje inny związek. VPK, czyli Val-Pro-Lys, ma ten sam wzór sumaryczny, ale jest innym izomerem sekwencyjnym.

Dane chemiczne

Parametr KPV GHK GHK-Cu
Sekwencja Lys-Pro-Val Gly-His-Lys Gly-His-Lys z miedzią(II)
Inne nazwy lizylo-prolilo-walina glicylo-L-histydylo-L-lizyna miedziowy peptyd GHK
Wzór sumaryczny C16H30N4O4 C14H24N6O4 C14H22CuN6O4
Masa molowa 342,43 g/mol 340,38 g/mol ok. 401-403 g/mol
Numer CAS 67727-97-3 49557-75-7 89030-95-5
Liczba aminokwasów 3 3 3 i jon Cu(II)

Masa kompleksu GHK-Cu podana jest jako zakres. Zależy ona od stopnia protonowania. Kompleks może też występować w innej proporcji peptydu do miedzi.

Budowa KPV

Każda z trzech reszt KPV wnosi coś innego. Lizyna ma dwie grupy aminowe, alfa i epsilon, więc nadaje cząsteczce charakter zasadowy. Walina jest hydrofobowa i zamyka łańcuch wolną grupą karboksylową.

Najciekawsza jest prolina. Jej grupa aminowa jest wbudowana w pierścień pirolidynowy. Przez to wiązanie Lys-Pro może przyjmować dwie formy przestrzenne, cis i trans. W większości wiązań peptydowych forma cis zdarza się rzadko.

Spotyka się też warianty z amidem na końcu C lub z acetylowanym końcem N, na przykład Ac-KPV-NH2. To osobne związki o innych masach.

Budowa GHK i kompleks z miedzią

GHK to glicylo-histydylo-lizyna. Glicyna jest najprostszym aminokwasem i nie ma łańcucha bocznego. Histydyna ma pierścień imidazolowy, który potrafi wiązać jony metali. Lizyna dokłada zasadowy łańcuch boczny z grupą epsilon-aminową.

GHK chętnie wiąże jony Cu(II). Miedź łączy się z trzema atomami azotu: z grupy aminowej glicyny, z wiązania peptydowego Gly-His i z pierścienia imidazolowego histydyny. To klasyczny chelat, w którym jeden ligand zajmuje kilka miejsc koordynacyjnych jonu metalu.

Różnicę widać gołym okiem. GHK jest białym, bezbarwnym proszkiem, a GHK-Cu ma barwę niebieską. Kolor pochodzi z przejść elektronowych w jonie miedzi(II) otoczonym atomami azotu. Związki silnie kompleksujące, na przykład EDTA, mogą wyciągać miedź z tego kompleksu.

Podobna masa, inna cząsteczka

KPV i GHK różnią się masą tylko o około 2 g/mol. Mimo to są zupełnie innymi związkami. Mają inne wzory, inne aminokwasy zasadowe i inaczej zachowują się wobec metali.

Oba tripeptydy dobrze rozpuszczają się w wodzie i są higroskopijne. Liofilizat trzyma się w -20 °C, szczelnie zamknięty. Trzy reszty nie tworzą helisy ani harmonijki beta, więc cząsteczka pozostaje elastyczna. Jej zachowanie opisuje głównie skład i stan jonizacji.

Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Opisywane substancje są odczynnikami chemicznymi przeznaczonymi wyłącznie do użytku laboratoryjnego. Nie są lekami, produktami leczniczymi ani suplementami diety i nie są przeznaczone do spożycia ani stosowania u ludzi lub zwierząt.

Udostępnij:
Wszystkie artykuły

Przeczytaj też