Rozpuszczalność peptydów – od czego zależy i jak dobrać rozpuszczalnik

Pepto Med 3 min czytania
Dwie osoby w maskach i rękawiczkach przy pracy w laboratorium

Dwa peptydy o podobnej masie mogą zachowywać się w wodzie zupełnie inaczej. Jeden rozpuszcza się od razu, drugi tworzy mętną zawiesinę. Różnicę tłumaczy sekwencja aminokwasów, a dokładniej ładunek cząsteczki i udział reszt hydrofobowych.

Ładunek i punkt izoelektryczny

Cząsteczki z dużym ładunkiem netto odpychają się od siebie i chętnie otaczają się wodą. Taki peptyd zwykle dobrze się rozpuszcza. Gdy ładunek dodatni i ujemny się równoważą, cząsteczki łatwiej się zlepiają.

Punkt izoelektryczny (pI) to pH, przy którym ładunek netto wynosi zero. W tym pH peptyd rozpuszcza się najsłabiej. Dlatego przesunięcie pH w górę albo w dół często rozwiązuje problem.

Znaczenie ma też długość łańcucha. Dłuższe peptydy częściej tworzą agregaty, a sekwencje skłonne do harmonijek beta potrafią tworzyć żel. Nawet przeciwjon ma udział: octan, trifluorooctan i chlorek tej samej sekwencji rozpuszczają się nieco inaczej.

Jak policzyć ładunek sekwencji

Prosty rachunek dla pH około 7 zajmuje kilka minut. Każda reszta Lys (K) i Arg (R) daje +1. Każda reszta Asp (D) i Glu (E) daje -1. Wolny N-koniec liczymy jako +1, a wolny C-koniec jako -1. Histydynę (H) liczymy jako 0, a w roztworze kwaśnym jako +1.

Modyfikacje końców zmieniają rachunek. Acetylowany N-koniec (zapis Ac-) traci ładunek +1. Amidowany C-koniec (zapis -NH2) traci ładunek -1.

Weźmy hipotetyczną sekwencję Ac-KRDEAL-NH2. Lizyna i arginina dają razem +2, kwas asparaginowy i glutaminowy -2, a oba końce są zablokowane. Suma wynosi 0. Taki peptyd w czystej wodzie zapewne rozpuści się słabo i trzeba będzie zmienić pH.

Dokładne wartości ładunku i pI dają programy, które uwzględniają pKa każdej grupy. Ręczny rachunek wystarcza jednak do pierwszej oceny.

Dobór rozpuszczalnika

Peptyd zasadowy, czyli z dodatnim ładunkiem netto, najpierw próbujemy rozpuścić w wodzie ultraczystej. Gdy to nie wystarcza, pomaga rozcieńczony kwas octowy, a potem rozcieńczenie wodą. Peptyd kwasowy traktujemy podobnie, ale zamiast kwasu używamy rozcieńczonego wodorowęglanu amonu.

Peptyd obojętny lub hydrofobowy wymaga innej drogi. Najpierw rozpuszczamy go w małej objętości acetonitrylu, metanolu lub DMSO. Dopiero potem powoli dodajemy wodę i mieszamy. Odwrotna kolejność zwykle kończy się zawiesiną.

Cysteina i metionina wymagają uwagi. DMSO może je utleniać, więc dla takich sekwencji lepszy jest acetonitryl. Peptydy z wolną cysteiną rozpuszczamy w odtlenionym rozpuszczalniku i unikamy pH zasadowego, bo wtedy łatwo tworzą się mostki disiarczkowe.

Zawsze zaczynamy od małej naważki. Jeśli coś pójdzie źle, tracimy niewiele materiału.

Proste techniki i ocena roztworu

Naczynie lepiej obracać lub kołysać, niż mocno nim wstrząsać. Pomaga krótka sonikacja w łaźni ultradźwiękowej z kontrolą temperatury. Peptydy odporne termicznie można lekko ogrzać do około 30-40°C.

Dobry roztwór jest klarowny, bez smug i opalizacji. Po odwirowaniu na dnie nie powinno być osadu. Zmętnienie oznacza zawiesinę lub agregaty, a stężenie takiej mieszaniny jest nieznane.

Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Opisywane substancje są odczynnikami chemicznymi przeznaczonymi wyłącznie do użytku laboratoryjnego. Nie są lekami, produktami leczniczymi ani suplementami diety i nie są przeznaczone do spożycia ani stosowania u ludzi lub zwierząt.

Udostępnij:
Wszystkie artykuły

Przeczytaj też