Krótkie peptydy – di-, tri- i tetrapeptydy na przykładzie KPV i GHK
Krótkie peptydy to łańcuchy z dwóch, trzech lub czterech aminokwasów. Ich masa to zwykle 200-500 g/mol, więc bliżej im do małych cząsteczek organicznych niż do białek. Dobrze widać to na dwóch tripeptydach: KPV i GHK.
Jak nazywa się krótkie łańcuchy
Liczbę reszt oddaje grecki przedrostek. Dipeptyd ma dwie reszty i jedno wiązanie peptydowe. Tripeptyd ma trzy reszty i dwa wiązania, tetrapeptyd cztery reszty i trzy wiązania. Zasada jest prosta: wiązań jest zawsze o jedno mniej niż reszt.
Sekwencję zapisuje się od końca N do końca C. KPV oznacza więc Lys-Pro-Val. Lizyna ma wolną grupę aminową, a walina wolną grupę karboksylową. Zamiana kolejności daje inny związek. VPK, czyli Val-Pro-Lys, ma ten sam wzór sumaryczny, ale jest innym izomerem sekwencyjnym.
Dane chemiczne
| Parametr | KPV | GHK | GHK-Cu |
|---|---|---|---|
| Sekwencja | Lys-Pro-Val | Gly-His-Lys | Gly-His-Lys z miedzią(II) |
| Inne nazwy | lizylo-prolilo-walina | glicylo-L-histydylo-L-lizyna | miedziowy peptyd GHK |
| Wzór sumaryczny | C16H30N4O4 | C14H24N6O4 | C14H22CuN6O4 |
| Masa molowa | 342,43 g/mol | 340,38 g/mol | ok. 401-403 g/mol |
| Numer CAS | 67727-97-3 | 49557-75-7 | 89030-95-5 |
| Liczba aminokwasów | 3 | 3 | 3 i jon Cu(II) |
Masa kompleksu GHK-Cu podana jest jako zakres. Zależy ona od stopnia protonowania. Kompleks może też występować w innej proporcji peptydu do miedzi.
Budowa KPV
Każda z trzech reszt KPV wnosi coś innego. Lizyna ma dwie grupy aminowe, alfa i epsilon, więc nadaje cząsteczce charakter zasadowy. Walina jest hydrofobowa i zamyka łańcuch wolną grupą karboksylową.
Najciekawsza jest prolina. Jej grupa aminowa jest wbudowana w pierścień pirolidynowy. Przez to wiązanie Lys-Pro może przyjmować dwie formy przestrzenne, cis i trans. W większości wiązań peptydowych forma cis zdarza się rzadko.
Spotyka się też warianty z amidem na końcu C lub z acetylowanym końcem N, na przykład Ac-KPV-NH2. To osobne związki o innych masach.
Budowa GHK i kompleks z miedzią
GHK to glicylo-histydylo-lizyna. Glicyna jest najprostszym aminokwasem i nie ma łańcucha bocznego. Histydyna ma pierścień imidazolowy, który potrafi wiązać jony metali. Lizyna dokłada zasadowy łańcuch boczny z grupą epsilon-aminową.
GHK chętnie wiąże jony Cu(II). Miedź łączy się z trzema atomami azotu: z grupy aminowej glicyny, z wiązania peptydowego Gly-His i z pierścienia imidazolowego histydyny. To klasyczny chelat, w którym jeden ligand zajmuje kilka miejsc koordynacyjnych jonu metalu.
Różnicę widać gołym okiem. GHK jest białym, bezbarwnym proszkiem, a GHK-Cu ma barwę niebieską. Kolor pochodzi z przejść elektronowych w jonie miedzi(II) otoczonym atomami azotu. Związki silnie kompleksujące, na przykład EDTA, mogą wyciągać miedź z tego kompleksu.
Podobna masa, inna cząsteczka
KPV i GHK różnią się masą tylko o około 2 g/mol. Mimo to są zupełnie innymi związkami. Mają inne wzory, inne aminokwasy zasadowe i inaczej zachowują się wobec metali.
Oba tripeptydy dobrze rozpuszczają się w wodzie i są higroskopijne. Liofilizat trzyma się w -20 °C, szczelnie zamknięty. Trzy reszty nie tworzą helisy ani harmonijki beta, więc cząsteczka pozostaje elastyczna. Jej zachowanie opisuje głównie skład i stan jonizacji.
Treść ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Opisywane substancje są odczynnikami chemicznymi przeznaczonymi wyłącznie do użytku laboratoryjnego. Nie są lekami, produktami leczniczymi ani suplementami diety i nie są przeznaczone do spożycia ani stosowania u ludzi lub zwierząt.